มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ร่วมกับ นักวิจัย นาโนเทค ไบโอเทค และ เอ็นเทค สวทช.
ร่วมประชุมเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำให้แก่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน
และชุมชนบ้านเทพภูเงิน จังหวัดอุดรธานี ในโครงการตามพระราชดำริ

     มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จัดประชุมคณะทำงานโครงการ “การจัดหาแหล่งน้ำ น้ำอุปโภคบริโภค ให้แก่โรงเรียน ตชด.บ้านเทพภูเงิน และชุมชนบ้านเทพภูเงิน จ.อุดรธานี” ครั้งที่ 1/2566 ณ ห้องประชุมชั้น 1 อาคารนานาชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานีเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2566 ที่ผ่านมา

    ศ.ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริฯ เป็นประธาน ในการนี้ได้พิจารณาแผนการติดตามบำรุงรักษาและตรวจสอบคุณภาพน้ำเพื่อความปลอดภัยของระบบจัดการน้ำอุปโภคและบริโภคในโรงเรียน ตชด.บ้านเทพภูเงิน และชุมชนบ้านเทพภูเงิน , โครงการจัดหาแหล่งน้ำ น้ำอุปโภคบริโภค ฯ , โครงการและแผนการปรับปรุงแหล่งน้ำธรรมชาติ ในชุมชนบ้านเทพภูเงิน , โครงการและแผนการสนับสนุนการทำเกษตรพื้นฐาน ปลูกพืชสมุนไพร สร้างรายได้เพิ่มเติมจากเกษตรพื้นฐาน และน้อมนำแนวพระราชดำริในการสร้างป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ในชุมชนบ้านเทพภูเงิน จังหวัดอุดรธานี

    ในโอกาสนี้ ดร. วรรณี ฉินศิริกุล ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ เข้าร่วมประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (ออนไลน์) โดยมี ดร. จามร เชวงกิจวณิช นักวิจัยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ดร. ประเดิม วณิชชนานันท์ นักวิจัยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ ดร. อัศวิน หงส์สิงห์ทอง นักวิจัยศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ และนางสาวธัญญ์ณัช บุษบงค์ สำนักงานประสานงานโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ สวทช. พร้อมทั้งผู้บริหารและผู้แทนหน่วยงานเครือข่ายกว่า 20 หน่วยงาน ได้แก่ กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดอุดรธานี สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จ. อุดรธานี รองผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจตระเวนชายแดนภาค 2 กองกำกับตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24 ครูใหญ่โรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน ผู้ใหญ่บ้านบ้านเทพภูเงิน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลน้ำโสม ผู้อำนวยการสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 6 อุดรธานี อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ผู้อำนวยการส่วนปฏิบัติการสำนักทรัพยากรบาดาลที่ 10 อุดรธานี ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรน้ำที่ 3 อุดรธานี ผู้อำนวยการโครงการชลประทานอุดรธานี สำนักงานชลประทานที่ 5 อุดรธานี ศูนย์อนามัยที่ 8 อุดรธานี องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุดรธานี การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอุดรธานี เกษตรจังหวัดอุดรธานี วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอุดรธานี แขวงทางหลวงชนบทอุดรธานี และ สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) เข้าร่วมประชุม ณ ห้องประชุมชั้น 1 อาคารนานาชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี

เครดิต : นักวิจัย นาโนเทค ไบโอเทค และ เอ็นเทค สวทช. ร่วมประชุมกับมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำให้แก่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน และชุมชนบ้านเทพภูเงิน จังหวัดอุดรธานี ในโครงการตามพระราชดำริ – ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) 

ติดตามโครงการตามพระราชดำริ กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24
รร.ตชด.บ้านเทพภูเงิน อ.น้ำโสม จ.อุดรธานี

     วันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๖๖ เวลา ๑๔.๓๐ น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี ทรงติดตามโครงการตามพระราชดำริ ซึ่งกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ ๒๔ ดำเนินงานสนองพระราชดำริ ที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเปิดสอนชั้นอนุบาลถึงประถมศึกษาปีที่ ๖ มีนักเรียน ๔๔ คน และได้ทอดพระเนตรความก้าวหน้า “โครงการจัดการน้ำบริโภค โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน จังหวัดอุดรธานี” ภายใต้ มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โดยมีศาสตราจารย์ ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดําริ ฯ ดร. ทินสิริ ศิริโพธิ์ กรรมการมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดําริ ฯ ดร.ประเดิม วณิชชนานันท์ นักวิจัยไบโอเทค สวทช. ดร.จามร เชวงกิจวณิช นักวิจัยนาโนเทค สวทช. และนางสาวธัญญ์ณัช บุษบงค์ สำนักงานประสานงานโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ สวทช. พร้อมทั้งผู้บริหารหน่วยงานเครือข่ายกว่า ๙ หน่วยงาน ได้แก่ กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อธิบดีกรมป่าไม้ รองเลขาธิการสำนักงาน กปร. เกษตรจังหวัดอุดรธานี ผู้อำนวยการสำนักทรัพยากรบาดาลที่ ๑๐ อุดรธานี ผู้อำนวยการศูนย์อนามัยที่ ๘ อุดรธานี อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี และนักวิจัยสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) เฝ้ารับเสด็จ

        ซึ่งเป็นการร่วมดำเนินงานแก้ไขปัญหาน้ำตามที่มีพระราชกระแส เมื่อปี ๒๕๖๑ โรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน จ. อุดรธานี โดยที่ผ่านมา มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริ ฯ ได้ร่วมกับหน่วยงานเครือข่าย ให้ความช่วยเหลือด้านน้ำให้แก่โรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน และชุมชนบ้านเทพภูเงิน อย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี ๒๕๖๑ – ปัจจุบัน สามารถแก้ไขปัญหาแหล่งน้ำ น้ำบริโภคและอุปโภคของโรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน และชุมชนใกล้เคียง ตามพระราชดำริฯ ได้บรรลุเป้าหมายตามที่ตั้งไว้แล้ว กล่าวคือ มีน้ำอุปโภคบริโภคที่ผ่านการตรวจสอบมาตรฐานคุณภาพ และการไม่มีสารกำจัดวัชพืชปนเปื้อน ชุมชนบ้านเทพภูเงินสามารถทำการปลูกพืชสมุนไพรได้ และได้วางแผนดำเนิน “โครงการการจัดหาแหล่งน้ำ น้ำอุปโภคบริโภคให้แก่ โรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน จ. อุดรธานี และ ชุมชนบ้านเทพภูเงิน จ.อุดรธานีระยะที่ ๒ (พ.ศ.๒๕๖๖ – ๒๕๗๐)” เพื่อให้เกิดความยั่งยืน

     มีวัตถุประสงค์ ดังนี้
๑ การตรวจสอบ การทำงานการบำรุงรักษาและการตรวจมาตรฐานคุณภาพน้ำเพื่อความปลอดภัยของระบบจัดการน้ำอุปโภคบริโภค โรงเรียน ตชด. บ้านเทพภูเงิน และชุมชนรอบโรงเรียนอย่างสม่ำเสมอตามรอบเวลาที่สมควร
๒.ช่วยเหลือชาวบ้านชุมชนบ้านเทพภูเงิน ให้มีแหล่งน้ำธรรมชาติด้วยการปรับปรุงเพิ่มเติมฝายรับน้ำเพื่อเพิ่มปริมาณและคุณภาพน้ำไปถึงชุมชนเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตรพื้นฐาน สนับสนุนการทำเกษตรพื้นฐาน การปลูกพืชสมุนไพรและการช่วยเหลือด้านการตลาดเพื่อให้มีรายได้เพิ่มเติมจากการเกษตรพื้นฐาน และ สนับสนุนให้มีการเปลี่ยนการทำสวนยางให้เป็นป่ายาง

นาโนเทคจับมือพันธมิตร ส่งต่อนวัตกรรมกรองด้วย
UF เพื่อบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ชายขอบ

    นาโนเทค สวทช. ร่วมพันธมิตร พัฒนานวัตกรรมเพื่อบริหารจัดการน้ำอุปโภคบริโภคให้แก่โรงเรียน ตชด. และชุมชนชายขอบ จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้า ชูจุดเด่นการผสานพลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับระบบกรองน้ำดื่มที่ใช้พลังงานต่ำอย่างเทคโนโลยีการกรองด้วยอัลตร้าฟิวเตรชั่น (ultrafiltration, UF) ช่วยให้คนในพื้นที่เข้าถึงน้ำอุปโภคบริโภคที่สะอาด เพิ่มคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน ภายใต้ภายใต้การดำเนินการของมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศ ตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี

     ดร.จามร เชวงกิจวณิช นักวิจัยจากทีมวิจัยนาโนเทคโนโลยีเพื่อสิ่งแวดล้อม กลุ่มวิจัยวัสดุผสมและการเคลือบนาโน ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่าความร่วมมือในการบริหารจัดการน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคนี้ เกิดขึ้นภายใต้การดำเนินการของมูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศ ตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี เมื่อ พ.ศ. 2561 ณ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน ตำบลน้ำโสม อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้า, ขาดการเข้าถึงน้ำอุปโภคบริโภคที่สะอาด และเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ทำให้ชาวบ้านกังวลกับการปนเปื้อนของสารเคมีในแหล่งน้ำผิวดินของชุมชน

     “ทีมนาโนเทคเราได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการนี้ ซึ่งเป็นการทำงานแบบบูรณาการร่วมกันของหลายหน่วยงาน ทั้งในและนอกพื้นที่จังหวัดอุดรธานี ได้แก่ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ, ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ, ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ, กรมทรัพยากรน้ำบาดาล, สำนักทรัพยากรน้ำบาดาล เขต 10 จังหวัดอุดรธานี, โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน, องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) และชุมชนบ้านเทพภูเงิน เป็นต้น” ดร.จามร กล่าว

     จากปัญหา ข้อจำกัด และความต้องการน้ำอุปโภคบริโภคที่สะอาดในพื้นที่  จึงมีการนำพลังงานแสงอาทิตย์เข้ามาใช้ในการช่วยบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ ร่วมกับระบบกรองน้ำดื่มที่ใช้พลังงานต่ำ โดยพัฒนาเป็นต้นแบบบ้านน้ำดื่มพลังงานแสงอาทิตย์ ร่วมกับกรมทรัพยากรน้ำบาดาล สำหรับน้ำบาดาลที่มีสารละลายในน้ำอยู่น้อย (total dissolved solid < 500 mg/L)  โดยการใช้เทคโนโลยีการกรองด้วยอัลตร้าฟิวเตรชั่น (ultrafiltration, UF)  ซึ่งเทคโนโลยี UF เป็นเทคโนโลยีการกรองด้วยเมมเบรนละเอียด มีความเหมาะสมในการนำมาผลิตน้ำดื่ม สามารถกรองเชื้อโรคในน้ำได้ดี และสามารถคงแร่ธาตุที่สำคัญต่อร่างกายมนุษย์ได้มากกว่าระบบรีเวิร์สออสโมซิส (RO)

     จากความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทำให้ “บ้านน้ำดื่มพลังงานแสงอาทิตย์ระบบ UF” ประสบความสำเร็จ ในปีพ.ศ. 2562 โดยมีกำลังการผลิต 250 ลิตรต่อชั่วโมง และตั้งอยู่ ณ  โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน ตำบลน้ำโสม อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี โดยมีการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำบาดาลก่อนและหลังกรองด้วยระบบ UF ซึ่ง อ้างอิงตามเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย ปี พ.ศ. 2563

    บ้านน้ำดื่มพลังงานแสงอาทิตย์ระบบ UF สามารถผลิตน้ำดื่มสะอาดได้ตามมาตรฐานกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และใช้พลังงานต่ำเพียง 1 กิโลวัตต์-ชั่วโมง (kWh) ต่อการผลิตน้ำ 1 ลูกบาศก์เมตร ในขณะที่เทคโนโลยี RO เป็นเทคโนโลยีที่ต้องการพลังงานสูงถึง 5-6 กิโลวัตต์-ชั่วโมงต่อการผลิตน้ำดื่ม 1 ลูกบาศก์เมตร

    “บ้านน้ำดื่มพลังงานแสงอาทิตย์ระบบ UF เป็นตัวอย่างของการบริหารจัดการน้ำอุปโภคบริโภคด้วยพลังงานสะอาดร่วมกับระบบการกรองที่มีประสิทธิภาพ เพราะนอกจากจะช่วยผลิตน้ำดื่มที่สะอาดและปลอดภัย ยังช่วยยกระดับห่วงโซ่อุปทานด้านน้ำในพื้นที่ และลดการปล่อยก๊าชเรือนกระจก ทำให้สามารถเป็นกลไกหนึ่งในการขยายการเติบโตของเมืองและชุมชนอย่างยั่งยืนบนฐานเศรษฐกิจสีเขียว” นักวิจัยนาโนเทคย้ำ

     นวัตกรรมเพิ่มคุณภาพชีวิตใน “โครงการจัดการน้ำอุปโภคบริโภคให้แก่โรงเรียน ตชด. และชุมชนชายขอบ” เป็น 1 ในผลงานวิจัยของ สวทช. และพันธมิตร ที่จะนำเสนอภายในงานประชุมวิชาการ สวทช. ประจำปี 2564 (NAC2021: NSTDA Annual Conference 2021)

ข่าวที่เกี่ยวข้อง
https://today.line.me/th/v2/article/oxX19w